Nasza wątroba?
Co tak kłuje w boku?
Jeśli odczuwamy czasami wysoko pod żebrami (nieco bardziej po prawej stronie brzucha) dyskomfort, ciężkość, gniecenie, ból – to może daje znać o sobie nasza wątroba? Może winne są „procenty”? Alkoholowe stłuszczenie wątroby to poważna choroba, obserwowana u 90% osób, które spożywają nadmierne ilości trunków. Nie tylko w obrazie USG widać będzie typowe stłuszczenie wątroby, ale także często podwyższone są wartości wskaźników wątrobowych – ALT, AST, GGTP. Stłuszczenie wątroby stwierdza się u 60% osób wypijających dziennie powyżej 60 g czystego alkoholu (to 1 butelka wina lub >1 l piwa). Całkowite zaprzestanie picia alkoholu uruchomia proces powolnego ustępowania zmian, natomiast kontynuowanie – doprowadza do rozwoju zapalenia i marskości wątroby. Monitorujmy więc ilość wypijanego alkoholu; wg WHO bezpieczne dawki to:
| Dla mężczyzn | Dla kobiet | |
| W przypadku picia okazjonalnego | spożywanie jednorazowo nie więcej niż: 3 butelki piwa 0,5 l lub 3 kieliszki wina (po 200 ml) lub 180 ml wódki. | spożywanie jednorazowo nie więcej niż: 2 butelki piwa 0,5 l lub 2 kieliszki wina (po 200 ml) lub 120 ml wódki. |
| Przy piciu codziennym | zachowanie co najmniej dwóch dni abstynencji (najlepiej dzień po dniu) w tygodniu | |
| Przy piciu codziennym | Nieprzekraczanie ilości: 2 piwa po 0,5l lub 2 kieliszki wina (po 200 ml) lub 120 ml wódki | Nieprzekraczanie ilości: 1 piwo 0,5 l lub 1 kieliszek wina (200 ml) lub 60 ml wódki |
| W ciągu tygodnia | wypijanie nie więcej niż: 13 butelek piwa po 0,5 l lub niecałe 3 butelki wina (po 0,75 l) lub 800 ml wódki | wypijanie nie więcej niż: 7 butelek piwa po 0,5 l lub niecałe 2 butelki wina (po 0,75 l) lub 420 ml wódki |
Ale przecież ja nie piję alkoholu często ani nadmiernie, a mimo to kłuje…
Powodem może być niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD). Bardzo często jest zupełnie bezobjawowa, dopiero w badaniach krwi może być nieznacznie podwyższony ALT, zwiększony poziom trójglicerydów, obniżenie cholesterolu HDL.
W krajach zachodnich NAFLD dotyka już 17-46% dorosłych, jest najczęstszą chorobą wątroby. Wykazano związek między dietą bogatokaloryczną, nadmiarem tłuszczów nasyconych oraz cukrów prostych (szczególnie w postaci napojów słodzonych glukozą, fruktozą i sacharozą) w diecie, odżywianiem się według typu zachodniego, stopniowym wzrostem masy ciała (aż do otyłości) a NAFLD. U chorych z cukrzycą NAFLD stwierdza się u 69% pacjentów na podstawie obrazu w USG. W 20% przypadków tej choroby szybko postępuje włóknienie narządu, a więc zanik jego funkcji. Stopniowo wzrasta ryzyko raka wątrobowokomórkowego, a cukrzyca i otyłość zwiększają to ryzyko 10-krotnie.
Czy naszej wątrobie pomogą suplementy z reklam?
Przecież ma ekranie TV widać, że tabletka regeneruje komórki wątroby na naszych oczach 🙂 Ten obrazek nie ma żadnego potwierdzenia w rzeczywistości, leczenie NAFDL polega na całościowym podejściu do problemu – konieczna jest utrata nadprogramowych kilogramów, ustabilizowanie wartości glukozy w krwi, unormowanie wartości ciśnienia tętniczego, poprawa gospodarki lipidowej. Zaleca się utratę masy ciała o 1,5 – 2 kg na miesiąc (spadki masy ciała nie powinny być drastyczne, bo grozi to rozwojem kamicy żółciowej i nasze kłucie w rzucie wątroby tylko się nasili). Osiągniemy to ograniczając codzienną kaloryczność diety o około 500 kcal, najlepiej z pomocą dietetyka lub lekarza. Kalorie najlepiej „zabrać” z cukrów prostych, na korzyść tłuszczów jedno- i wielonienasyconych (głównie omega-3). Dbać należy o aktywność fizyczną (co najmniej 30 minut 5x w tygodniu na początek – pływania,biegania lub szybkiego marszu, jazdy na rowerze, potem zwiększamy aktywność do 200 minut tygodniowo). A co to nam w sumie da? Zmniejszenie masy ciała o 5-10 % powoduje zmniejszenie zawartości tłuszczu w wątrobie o 20-80%!
Czy pomogą jakieś leki?
O tym warto porozmawiać z lekarzem rodzinnym, może on polecić stosowanie witaminy E w konkretnej dawce 800 j.m. na dobę, czyli 533 mg (po rozważeniu przeciwwskazań) przez ściśle określony czas. Jako antyoksydant zmniejsza ona stopień stłuszczenia w wątrobie, poziom ALT i AST a nawet stopień zmian zapalnych tego narządu. Tak dużej dawki nie dostarczymy sobie z dietą, konieczne jest wspomożenie się preparatem na receptę, ale pamiętajmy o pestkach dyni, słonecznika, o migdałach, orzechach laskowych, no i przede wszystkim olejach roślinnych jako dobrych źródłach witaminy E: olej z kiełków pszenicy, olej z pestek granatu, olej słonecznikowy, olej migdałowy, olej z orzechów laskowych.
Niespodzianka dla lubiących kawę
Kawa wypijana w ilości przynajmniej 2 filiżanek dziennie może mieć korzystny wpływ
na przebieg NAFLD, ale oczywiście bez cukru i śmietanki (erytrytol, ksylitol lub stewia i mleko 1,5 % już wchodzą w grę :D).
Produkty Ol’Vita pożyteczne dla zdrowej wątroby:
- olej lniany do diety dr Budwig zimno tłoczony
- olej z pestek czarnej porzeczki zimno tłoczony
- pestki dyni
- słonecznik łuskany
- nasiona konopi obłuszczonej
Literatura:
- Śliż D., Mamcarz A. Medycyna stylu życia, PZWL, Warszawa 2018
- Kempiński R. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Poniewierka E. Dietetyka oparta na dowodach, MedPharm Polska 2016
- Postępowanie w alkoholowej chorobie wątroby. Podsumowanie wytycznych European Association for the Study of the Liver 2012. Opracował lek. Łukasz Strzeszyński http://www.mp.pl/gastrologia/wytyczne/show.html?id=91298 dostęp 15.04.2020
- https://www.mp.pl/medycynarodzinna/wytyczne/218262,zalecenia-polskiej-grupy-ekspertow-nafld-2019.html dostęp 15.04.2020
- Test AUDIT do oceny uzależnienia od alkoholu:
http://www.parpa.pl/index.php/szkody-zdrowotne-i-uzaleznienie/autodiagnoza
https://www.centrumdobrejterapii.pl/materialy/czy-jestes-uzalezniony-od-alkoholu-test-audit/